Ο Μάκης Μαυρομιχάλης, υπήρξε εμβληματική μορφή στον κόσμο των οπαδών του ΠΑΟΚ , εμπνευστής , ιδρυτής , μέλος και οργανωτής της ΘΥΡΑΣ 4. Αυτή ειναι η ιστορία μιάς από τις πιο θρυλικές μορφές του οπαδικού κόσμου της Ελλάδας, του στρατηγού του κόσμου του ΠΑΟΚ, του Μάκη του ΜΑΝΑΒΗ.
Ο Μάκης «Μανάβης» γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, σε μια οικογένεια με βαθιά αγάπη για τον ΠΑΟΚ. Από νεαρή ηλικία, περνούσε μέρες και νύχτες στα μπετά της Τούμπας , όπου γρήγορα ξεχώρισε για το πάθος, την αποφασιστικότητα και την ηγετική του ικανότητα. Το παρατσούκλι «Μανάβης» το απέκτησε λόγω του επαγγέλματός του, αλλά σύντομα το όνομά του έγινε συνώνυμο του οπαδικού κόσμου του Π.Α.Ο.Κ.
Το οπαδικό πλαίσιο της εποχής.
Για να καταλάβουμε τι έφεραν στον οπαδικό κόσμο άτομα σαν τον Μαναβή, πρέπει να δούμε το πλαίσιο του οπαδισμού, αλλά και του αθλητισμού εκείνη την περίοδο. Εν τη απουσία τηλεόρασης, πόσο μάλλον internet και γενικά της άμεσης πληροφορίας, και με μόνο "αποδεικτικό" μέσο τη ραδιοφωνική μετάδοση—όπου συνήθως ο sportscaster ήταν της γηπεδούχου ομάδας—οι φιλοξενούμενες ομάδες ουσιαστικά ήταν "μόνες τους". Ήταν πολύ συχνό φαινόμενο είτε να αδικούνται κατάφωρα από τη διαιτησία, η οποία, φοβούμενη τον όχλο, σφύριζε έδρα, είτε να δέχονται επιθέσεις και από τον γηπεδούχο κόσμο.
Η γενιά του ΠΑΟΚ του '70 και ο Μαναβής έφεραν την οπαδική κουλτούρα του "η ομάδα μας δεν θα παίζει πουθενά μόνη", και πόσο μάλλον στην Αθήνα, όπου ο λαός του ΠΑΟΚ πίστευε πως το ΠΟΚ έστηνε ενέδρες σε κάθε εκτός έδρας αγώνα του Δικεφάλου. Αυτή ήταν η βασική ανάγκη που ώθησε τον κόσμο του ΠΑΟΚ να οργανωθεί σε συνδέσμους, ώστε να μπορεί να μετακινείται στα εκτός έδρας παιχνίδια ευκολότερα και φθηνότερα. Δεν υπήρχε τότε η ανάγκη για έναν οργανωμένο σύνδεσμο που θα ρύθμιζε την κερκίδα στους εντός έδρας αγώνες στην Τούμπα.
Ένα από τα χαρακτηριστικά του λαού του ΠΑΟΚ, που το συναντάμε μέχρι και σήμερα στα εντός έδρας παιχνίδια, είναι πως η κερκίδα δεν είναι ένας προκαθορισμένος οργανισμός που εκτελεί συγκεκριμένες ενέργειες και λέει συνθήματα βάσει λίστας. Αντίθετα, είναι ένα μωσαϊκό αυθορμητισμού και δημιουργικότητας της στιγμής.
Οι ιστορικές εκδρομές.
Και έτσι, η Θύρα 4, με μπροστάρη τον Μανάβη και τις άλλες ιστορικές μορφές της εποχής, δίνει το παρών κάθε Κυριακή όπου παίζει ο ΠΑΟΚ, εντός ή εκτός έδρας, και ξεκινά να χτίζει τον μύθο του οπαδικού κόσμου του ΠΑΟΚ, που έγινε ξακουστός σε όλη την Ευρώπη. Οι ιστορίες από τις εκδρομές όχι απλά δεν χωράνε σε δύο παραγράφους, αλλά ακόμα και στο ειδικό αφιέρωμα για τα εκτός έδρας που θα κάνουμε, στην περίπτωση του ΠΑΟΚ και της Θύρας 4, θα χρειαστούν πολλαπλά αφιερώματα για να χωρέσουν όλες οι θρυλικές ιστορίες και εκδρομές.
Είτε ήταν Αθήνα, είτε επαρχία, είτε Ευρώπη, ένα ήταν το σίγουρο: ο ΠΑΟΚ δεν θα ξανάπαιζε ποτέ μόνος του. Θα είχε στο πλευρό του τον κόσμο του. Η Θύρα 4 γεννήθηκε στην Τούμπα, στεγάστηκε στην Παλαιών Πατρών Γερμανού, αλλά αναγνωρίστηκε στα πέταλα των φιλοξενούμενων.
Ως ηγέτης της Θύρας 4, ο Μάκης έθεσε τα θεμέλια για μια οπαδική νοοτροπία βασισμένη στην αφοσίωση, τον σεβασμό και την ανιδιοτελή αγάπη για τον ΠΑΟΚ. Με τη στάση του και τα έργα του, ανέδειξε τον ΠΑΟΚ ως σύμβολο αντίστασης στο κατεστημένο και ως παράδειγμα ασυμβίβαστου πνεύματος. Η παρουσία του στην κερκίδα ήταν εμβληματική, καθοδηγώντας τους οπαδούς με πάθος και αυθεντικότητα.
Ο θρύλος της Τούμπας
Και αφού ο στόχος του να μην παίζει ο ΠΑΟΚ πουθενά μόνος επετεύχθη, ο επόμενος και κυριότερος στόχος ήταν να γίνει η Τούμπα η πιο καυτή έδρα στην Ελλάδα, αν όχι στα Βαλκάνια. Ο λαός του ΠΑΟΚ ήταν παθιασμένος, εκδηλωτικός, φωνακλάς, αλλά αυτά από μόνα τους δεν αρκούσαν για να μετατρέψουν την Τούμπα σε κολαστήριο. Αυτό που έλειπε ήταν η οργάνωση· κάποιος που θα έκανε τις χιλιάδες φωνές να ακούγονται σαν μία, ώστε στην ιαχή να κόβονται τα πόδια των αντιπάλων και να θεριεύουν οι παίκτες του Δικεφάλου. Και αυτός ο κάποιος ήταν ο Μαυρομιχάλης.
Ο Μανάβης ανεβαίνει στα κάγκελα της Θύρας 4, όπου μαζευόταν το πιο φανατικό κοινό του Δικεφάλου, και παίρνει τον ρόλο του οργανωτή, του capo. Μια θέση που, όσο φυσικό είναι να υπάρχει σήμερα, τόσο εξωφρενική φαινόταν σε κάποιους εκείνες τις εποχές. Τα αρχικά και αυθόρμητα "Τι είναι αυτός;" και "Θα μας λέει δηλαδή τι να φωνάξουμε;" σίγησαν πολύ γρήγορα, κυρίως λόγω της εκ φύσεως ηγετικής φυσιογνωμίας του "στρατηγού", όπως ξεκίνησαν να τον αποκαλούν οι συνοπαδοί του.
Η χάβρα μετατράπηκε σε συνθήματα, η οχλαγωγία μετατράπηκε σε ένα "ΠΑΟΚ" που έβγαινε από μία φωνή 30 χιλιάδων κόσμου και αντηχούσε σε όλη τη συμπρωτεύουσα. Και έτσι, η Τούμπα μετατράπηκε σε καζάνι.
Η Θύρα 4
Αν πλέον ο κόσμος του ΠΑΟΚ είναι σε θέση να προστατεύσει την ομάδα από τους αντίπαλους οπαδούς στα εκτός έδρας και να μετατρέψει την Τούμπα σε κάστρο στους εντός έδρας αγώνες, του λείπει ακόμα κάτι ώστε να καταστεί απόλυτος προστάτης της ιδέας που ονομάζεται ΠΑΟΚ: ένας θεσμικός ρόλος, ένας οργανισμός που θα εκπροσωπεί αυτόν τον πύρινο κόσμο. Και εγένετο ΘΥΡΑ 4.
Από την πρώτη στιγμή, το "χαμηλοτάβανο" της Παλαιών Πατρών Γερμανού γίνεται σημείο αναφοράς για κάθε ΠΑΟΚτσή. Εκεί συγκεντρώνεται η ελίτ της ασπρόμαυρης κερκίδας – κανείς δεν λείπει. Επικεφαλής, ο απόλυτος στρατηγός, ο Μάκης Μανάβης, έχοντας δίπλα του εμβληματικές μορφές όπως ο Νικόλας, ο Βενάρδος, ο Νακίου, ο Δήμος Τσαρμπανάς, ο Στράτος, ο Πανάγος, ο Μπανέλας, ο Νάσος, ο Κουκούλας, οι Χατζίκοι, ο Παπαγιαννίδης και πολλοί ακόμα. Από εκείνο το απόγευμα της 25ης Σεπτεμβρίου 1976, η ΘΥΡΑ 4 γίνεται συνώνυμο του ΠΑΟΚ – ασπίδα και σπαθί απέναντι σε κάθε εξωτερικό αλλά και εσωτερικό εχθρό, στηρίζοντας ή πολεμώντας την εκάστοτε διοίκηση με μοναδικό κριτήριο το καλό του Δικεφάλου του Βορρά.
Τα επόμενα χρόνι και το τέλος.
Τα χρόνια περνούσαν, και μαζί τους γιγαντωνόταν ο οπαδικός θρύλος του ΠΑΟΚ. Νέες γενιές οπαδών πήραν τη θέση τους στα τσιμέντα της ΘΥΡΑΣ 4, συνεχίζοντας την παράδοση. Ο Μάκης, ένας γνήσιος old school οπαδός που ποτέ δεν εκμεταλλεύτηκε τον οπαδισμό για προσωπικό όφελος, σταδιακά αποσύρθηκε, παραδίδοντας τη σκυτάλη στα νέα παιδιά – στα παιδιά του, αυτά που μεγάλωσαν με τον μύθο του Στρατηγού.
Ο κόσμος του ΠΑΟΚ δεν ξέχασε ποτέ τον μεγάλο Μανάβη. Η ΘΥΡΑ 4 φρόντιζε να στέλνει ανθρώπους να ρωτήσουν αν ήταν καλά, αν χρειαζόταν κάτι. Όταν η υγεία του άρχισε να κλονίζεται, η οικογένεια του ΠΑΟΚ, σε συνεργασία με την ΠΑΕ, έκανε το αυτονόητο: τον κάλεσε στο γήπεδο για μια τελευταία, μεγαλειώδη αποθέωση. Στις 23 Φεβρουαρίου 2020, ο θρυλικός Μάκης Μαυρομιχάλης, ο Μανάβης, ο Στρατηγός, ξαναπάτησε τα ιερά χώματα της Τούμπας. Πριν από το ματς ΠΑΟΚ – Ολυμπιακός, η ΠΑΕ και η ΘΥΡΑ 4 τον τίμησαν όπως του άξιζε. Τα συνθήματα της εποχής του αντήχησαν ξανά, με το "Είναι τρελός ο αρχηγός" να δονούσε την ατμόσφαιρα. Και τότε, ο 71χρονος πλέον Μανάβης έκανε αυτό που μόνο εκείνος ήξερε να κάνει: Στήθησε στο κέντρο του γηπέδου και για μια τελευταία φορά έδωσε "χέρια" με το γήπεδο. Η Τούμπα παραληρούσε, και η ιαχή "ΠΑΟΚ, ΠΑΟΚ, ΠΑΟΚ" αντήχησε μέχρι τους ουρανούς, για να την ακούσουν τα θρυλικά στελέχη της ΘΥΡΑΣ 4 που βρίσκονταν πλέον στο club του παραδείσου.
Και επειδή ο Μάκης δεν έμαθε ποτέ να αφήνει μόνους τους συνοπαδούς και αδερφούς του, στις 14 Μαρτίου 2023 ξεκίνησε για την τελευταία του εκδρομή. Ένα ταξίδι χωρίς επιστροφή, για να συναντήσει τους άλλους θρύλους της εποχής του και να οργανώσουν εκεί ψηλά μια νέα ΘΥΡΑ 4, όπως ακριβώς την ονειρεύονταν. Έτσι, το σύνθημα που φώναζε από τα κάγκελα της 4 έγινε πραγματικότητα:
"Και αν έπαιζες στον ουρανό, θα πέθαινα για να σε δω."
We use cookies to enhance your experience while using our website. If you are using our Services via a browser you can restrict, block or remove cookies through your web browser settings. We also use content and scripts from third parties that may use tracking technologies. You can selectively provide your consent below to allow such third party embeds. For complete information about the cookies we use, data we collect and how we process them, please check our Privacy Policy
